ติดตามข่าวสารและภาพกิจกรรมต่างๆ ของ คผท. ได้ทาง Facebook FB





กรณีพิพาทใน WTO

เดนมาร์กยื่นฟ้องในนามของหมู่เกาะแฟโร (Faroe Islands) ขอตั้งคณะผู้พิจารณาในกรณีพิพาทมาตรการเกี่ยวกับปลา Atlanto Scandian herring ของสหภาพยุโรป
(European Union – Measures on Atlanto-Scandian Herring: DS469)

จัดทำโดย นางสาวพริมา ดำริธรรมนิจ
นักวิชาการพาณิชย์ชำนาญการ


เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2556 เดนมาร์กในนามของหมู่เกาะแฟโรได้ยื่นขอหารือ (consultations) กับสหภาพยุโรปเกี่ยวกับระเบียบกรรมาธิการ Commission Implementing Regulation (EU) No. 793/2013 of 20 August 2013 establishing measures in respect of the Faroe Islands to ensure the conservation of the Atlanto-Scandian herring stock ซึ่งระบุข้อห้ามและข้อจำกัดที่เกี่ยวกับสินค้าประมงและเรือประมงจากหมู่เกาะแฟโร ซึ่งผู้ฟ้องถือว่า เป็นมาตรการบีบบังคับด้านเศรษฐกิจ (coercive economic measures) แต่ไม่สามารถหาข้อสรุปได้ เดนมาร์กจึงยื่นคำขอตั้งคณะผู้พิจารณา (Request for the Establishment of a Panel) เมื่อวันที่ 10 มกราคม 2557 โดยเรื่องนี้เข้าสู่วาระการพิจารณาของ DSB ครั้งแรกเมื่อวันที่ 22 มกราคม 2557 ต่อมา เดนมาร์กนำเรื่องนี้เข้าสู่วาระการประชุม DSB ครั้งที่สองเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2557 ส่งผลให้มีการตั้งคณะผู้พิจารณาโดยอัตโนมัติตามความเข้าใจว่าด้วยกฎและกระบวนการการระงบับข้อพิพาท (Understanding on Rules and Procedures Governing the Settlement of Disputes: DSU)
   
สถานะของหมู่เกาะแฟโรในสหภาพยุโรปและใน WTO

หมู่เกาะแฟโรเป็นดินแดนภายใต้อารักขาของเดนมาร์กเช่นเดียวกับกรีนแลนด์ โดยมีอำนาจในการปกครองตนเอง (autonomous self-rule) อย่างไรก็ตาม ภายใต้สนธิสัญญาก่อตั้งสหภาพยุโรป (Rome Treaties) หมู่เกาะแฟโรมิได้ถือเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพฯ แต่เนื่องจากหมู่เกาะแฟโรเป็นดินแดน (integral part) ของเดนมาร์กซึ่งอยู่ภายใต้สมาชิกภาพของ WTO ในกรณีพิพาทนี้ (DS469) เดนมาร์กจึงดำเนินการภายใต้กลไกระงับข้อพิพาท (DSU) ยื่นคำขอหารือและขอตั้งคณะผู้พิจารณาแทนหมู่เกาะแฟโร ทั้งนี้ หมู่เกาะแฟโรมีความสัมพันธ์กับสหภาพฯ ภายใต้ความตกลงด้านประมง (Fisheries Agreement of 1977) และความตกลงการค้าเสรี (Free Trade Agreement, revised in 1998) เหตุผลสำคัญที่หมู่เกาะแฟโรมิได้เป็นส่วนหนึ่งของสหภาพฯ เนื่องมาจากความเห็นขัดแย้งเกี่ยวกับนโยบายประมงทั่วไปของสหภาพฯ (Common Fisheries Policy)

ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับหมู่เกาะแฟโรและการประมงจับปลาแฮร์ริ่งซึ่งนำไปสู่กรณีพิพาท

ในการจับปลาแฮร์ริ่งในน่านน้ำแอตแลนติกตะวันออกเฉียงเหนือ (Atlanto-Scandian herrings) มีสมาชิกที่มีข้อตกลงร่วมกันในการแบ่งสรรโควตาการจับปลาทั้งหมด 5 ฝ่าย (Contracting Parties of the North-East Atlantic Fisheries Commission: NEAFC) ได้แก่ หมู่เกาะแฟโร ไอซ์แลนด์ นอร์เวย์ รัสเซีย และสหภาพยุโรป ซึ่งสมาชิกทั้งห้าฝ่ายจะเจรจาแบ่งสรรโควตาการจับปลา (Total Allowable Catch: TAC) ทุกปี

ในปี 2556 สมาชิกห้าฝ่ายไม่สามารถสรุปการเจรจาแบ่งสรรโควตาได้ โดยหมู่เกาะแฟโรเป็นฝ่ายเดียวที่ไม่ยอมรับโควตาที่แบ่งสรรให้เพียงร้อยละ 5.16 แต่เห็นว่า ตนควรได้รับโควตาการจับ (catch limit) ที่ร้อยละ 17 ส่งผลให้สมาชิกอีกสี่ฝ่ายลงนามในบันทึกข้อสรุปการหารือ (Agreed Record of Conclusions of Fisheries Consultations on the Management of the Norwegian Spring-Spawning (Atlanto-Scandian) Herring Stock in the North-East Atlantic) โดยไม่มีหมู่เกาะแฟโร ณ กรุงลอนดอน เมื่อวันที่ 23 มกราคม 2556 โดยในบันทึกข้อสรุปการหารือดังกล่าวระบุว่า หมู่เกาะแฟโรถอนตัวจากข้อตกลงห้าฝ่าย ซึ่งต่อมา หมู่เกาะแฟโรมีหนังสือแย้งว่า ตนถูกกันออกจาการหารือกับสมาชิกอื่นๆ

เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2556 สหภาพยุโรปได้ออกระเบียบกรรมาธิการ Commission Implementing Regulation (EU) No. 793/2013 of 20 August 2013 establishing measures in respect of the Faroe Islands to ensure the conservation of the Atlanto-Scandian herring stock ซึ่งระบุข้อห้ามและข้อจำกัดที่เกี่ยวกับสินค้าประมงและเรือประมงจากหมู่เกาะแฟโร

หลังจากที่สหภาพฯ ออกระเบียบดังกล่าว หมู่เกาะแฟโรได้เริ่มกระบวนการอนุญาตโตตุลาการกับสหภาพฯ ภายใต้อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล (United Nations Convention on the Law of the Sea: UNCLOS) ว่า การดำเนินการของสหภาพฯ ขัดกับกฎหมายทะเล

ประเด็นข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายในกรณีพิพาท DS469 ภายใต้กลไกระงับข้อพิพาท WTO

สหภาพฯ ห้ามการนำเข้าสินค้าปลา Atlanto-Scandian herring และปลา Northeast Atlantic mackerel เข้ามาในสหภาพฯ ตาม Article 5(1) ของระเบียบสหภาพฯ ขัดกับ GATT1994 Article I:1 (หลักการ MFN) Article V:2 (หลักการ freedom of transit) และ Article XI:1 (การห้ามการจำกัดปริมาณการนำเข้าสินค้า)

สหภาพฯ ห้ามเรือประมงสองประเภทใช้ท่าเรือในสหภาพฯ ได้แก่ (1) เรือที่ชักธงหมู่เกาะแฟโรที่จับปลา Atlanto-Scandian herring หรือปลา mackerel และ (2) เรือขนส่งปลา Atlanto-Scandian herring หรือปลา mackerel ที่จับโดยเรือหมู่เกาะแฟโร ตาม Article 5(2) ของระเบียบสหภาพฯ ขัดกับ GATT1994 Article I:1 (หลักการ MFN) Article V:2 (หลักการ freedom of transit) และ Article XI:1 (การห้ามการจำกัดปริมาณการนำเข้าสินค้า)

ข้อสังเกตและความน่าสนใจของกรณีพิพาท

กรณีพิพาทนี้เกี่ยวข้องกับกฎหมายระหว่างประเทศด้านอื่นนอกเหนือจากกฎเกณฑ์ WTO เช่น กฎหมายทะเล และข้อตกลงระหว่างสมาชิกห้าฝ่ายในการจัดสรรโควตาจับปลาแฮร์ริ่ง จึงเป็นที่น่าสนใจว่า คณะผู้พิจารณาจะดำเนินการตัดสินเรื่องนี้อย่างไร กล่าวคือ จะให้ความสำคัญกับกฎหมายระหว่างประเทศด้านอื่นมากน้อยเพียงใด รวมทั้ง ข้อยกเว้น (exceptions) ภายใต้ GATT1994 Article XX(g) ซึ่งอนุญาตให้สมาชิก WTO ใช้มาตรการด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติที่สามารถหมดไป (relating to the conservation of exhaustible natural resources) ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด ตลอดจนข้อโต้แย้งที่น่าสนใจเกี่ยวกับสถานะของหมู่เกาะแฟโร ในฐานะดินแดนในอารักขาของเดนมาร์กที่ถูกยกเว้นไม่ให้แป็นส่วนหนึ่งของสหภาพฯ แต่มีสิทธิใน WTO เนื่องจากหมู่เกาะแฟโรเป็นดินแดนของเดนมาร์กซึ่งเป็นสมาชิก WTO

นอกจากนี้ ไทยเป็นประเทศหนึ่งที่มีการส่งออกสินค้าประมงจำนวนมาก รวมทั้งมีการทำประมงนอกน่านน้ำไทย จึงได้พิจารณาเข้าร่วมเป็นประเทศฝ่ายที่สามเพื่อสังเกตการณ์ข้อโต้แย้งของคู่พิพาทและหลักการพิจารณาของคณะผู้พิจารณาในกรณีพิพาทนี้ ซึ่งจะรวมถึงพัฒนาการการพิจารณากฎเกณฑ์ WTO ที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายระหว่างประเทศด้านอื่นๆ และอาจพิจารณายื่นเอกสารและ/หรือมีความเห็นในกรณีพิพาทที่เป็นประโยชน์ต่อไทยได้

ประเทศที่ขอเข้าร่วมเป็นฝ่ายที่สาม ณ วันที่ 13 มีนาคม 2557 ได้แก่ ออสเตรเลีย จีน กัวเตมาลา ฮอนดูรัส ไอซ์แลนด์ อินเดีย ญี่ปุ่น นิวซีแลนด์ ปานามา รัสเซีย จีนไทเป ตุรกี ไทย และสหรัฐฯ





The Permanent Mission of Thailand to the World Trade Organization and the World Intellectual Property Organization
Route
de Pre-Bois 20, Case postale 1848, 1215 Geneva 15, Switzerland Tel: +4122 9295200 Fax: +4122 7910166 Email: gsa@thaiwto.com